Tıkanma neden önemlidir?
Tıkanan bir filtre iki yoldan zarar verir. Birincisi akışı kısıtlar: motor yeterli hava veya yakıt alamaz, hidrolik pompa yağ emmekte zorlanır, kompresör daha fazla enerji harcar. İkincisi, bypass valfi olan filtrelerde valf açılır ve akışkan hiç süzülmeden sisteme gider. Her iki durumda da sonuç, filtrenin korumak için orada bulunduğu pahalı bileşenlerin erken aşınmasıdır. Bypass mekanizmasını filtre bypass valfi yazımızda ayrıntılı anlattık.
Sistem bazında tıkanma belirtileri
| Sistem / filtre | Tipik belirtiler | İlk kontrol |
|---|---|---|
| Hava filtresi | Güç kaybı, siyah duman, yakıt tüketimi artışı, gösterge kırmızı | Restriction göstergesi, ana elemanın durumu |
| Yakıt filtresi / su ayırıcı | Zor çalışma, tekleme, yük altında güç düşüşü, motorun stop etmesi | Su haznesi, filtre değişim tarihi, yakıt kalitesi |
| Yağ filtresi | Yağ basıncı ikazı, yağın çabuk kararması | Yağ seviyesi ve değişim aralığı |
| Hidrolik filtre | Yavaş hareket, yüksek yağ sıcaklığı, pompa sesi, bypass ikazı | Tıkanma göstergesi, tank havalandırma filtresi |
| Şanzıman filtresi | Vites geçişinde gecikme, vuruntu, yanık yağ kokusu | Yağ rengi ve kokusu, filtre durumu |
| Kabin / polen filtresi | Zayıf hava akışı, kötü koku, camlarda buğu | Filtrenin görsel kontrolü |
| Kompresör hava-yağ-separatör | Basınçlı havada yağ, yağ tüketimi artışı, basınç düşüşü, yüksek motor akımı | Separatör fark basıncı, emiş filtresi |
| Toz toplayıcı / torba / kartuş | ΔP artışı, emiş zayıflaması, bacada toz | Fark basıncı göstergesi, darbe sistemi |
Motor filtrelerinde tıkanma
Hava filtresi tıkandığında motor yeterli hava alamaz; yanma bozulur, egzozdan siyah duman çıkar, güç düşer ve yakıt tüketimi artar. İş makinelerinde hava filtresi değişimi takvime göre değil, restriction (kirlilik) göstergesi kırmızıya geçtiğinde yapılmalıdır. Ana filtreyi basınçlı havayla temizlemek kâğıdı yırtabildiği için önerilmez; iç (emniyet) eleman ise temizlenmez. Ayrıntılar için hava filtresi sayfamıza bakın.
Yakıt filtresi tıkandığında belirtiler genellikle yük altında ortaya çıkar: motor rölantide sorunsuz görünür ama yokuşta veya ağır işte güç kaybeder, tekler ve stop edebilir. Kışın parafinlenme de filtreyi tıkayabilir; kış mazotu, ısıtıcılı filtre kafası ve dolu depo bu riski azaltır. Su ayırıcı haznesinde su görülmesi, filtre kadar yakıt kaynağının da kontrol edilmesi gerektiğini gösterir. Yakıt filtresi sayfamızda tip ve aralık bilgisi bulabilirsiniz.
Yağ filtresi tıkandığında çoğu zaman belirti vermez, çünkü bypass valfi devreye girer ve motor yağlanmaya devam eder. Bu yüzden yağ filtresinde asıl önlem, değişim aralığına uymaktır. Yağ basıncı ikazı yanıyorsa motor derhal durdurulmalı ve sebep araştırılmalıdır.
Hidrolik ve şanzıman filtrelerinde tıkanma
Hidrolik filtre tıkandığında ilk işaret genellikle hareketlerin yavaşlamasıdır: ekskavatörün kolu daha ağır kalkar, forkliftin çatalı daha geç yükselir. Yağ sıcaklığı yükselir, pompadan uğultu veya kavitasyon sesi gelebilir. Emiş filtresi tıkandıysa pompa yağ emmekte zorlanır ve hasar riski çok yüksektir. Dönüş filtresi tıkandığında ise bypass valfi açılır ve yağ süzülmeden tanka döner. Kırıcı (hidrolik çekiç) kullanılan makinelerde hidrolik filtre çok daha hızlı dolar; bu makinelerde aralıklar kısaltılmalıdır. Hidrolik filtre sayfamızda emiş, dönüş ve basınç filtrelerini ayrıntılı anlattık. Şanzımanda ise vites geçişinde gecikme, vuruntu ve yanık yağ kokusu filtre ve yağ kontrolü gerektirir.
Kompresör ve endüstriyel filtrelerde tıkanma
Vidalı kompresörde separatör tıkandığında basınçlı havaya yağ taşınır, yağ tüketimi artar ve motor daha fazla akım çeker. Separatörün fark basıncı yaklaşık 1 bar'ı geçtiğinde, enerji kaybı ve yağ taşınması arttığı için değişim önerilir. Emiş hava filtresi tıkandığında kompresörün kapasitesi düşer. Ayrıntılar için kompresör filtreleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Toz toplayıcılarda fark basıncının darbeli temizlemeye rağmen yükselmesi, toplama noktalarında emişin zayıflaması ve bacada toz görülmesi temel işaretlerdir. Havalandırma filtrelerinde ise manometredeki basınç farkı ve hava debisindeki düşüş takip edilir. Bu sistemlerin farkları için torba filtre mi kartuş filtre mi yazımızı okuyabilirsiniz.
Belirti gördüğünüzde ne yapmalısınız?
- Göstergeleri kontrol edin: hava filtresi restriction göstergesi, hidrolik tıkanma göstergesi, separatör veya toz toplayıcı fark basıncı.
- Son filtre değişim tarihini ve çalışma saatini bakım kayıtlarından kontrol edin.
- Akışkanın durumuna bakın: yakıtta su, yağda kararma veya köpük, hidrolik yağda bulanıklık.
- Gerekiyorsa filtreyi değiştirin; tekrarlıyorsa tıkanmanın kaynağını (toz girişi, kötü yakıt, iç arıza) araştırın.
- Değişim aralıkları için makine veya ekipman üreticisinin bakım kılavuzunu esas alın.
Filtrenin olağandışı hızlı tıkanması bazen başka bir arızanın habercisidir: hidrolik filtrede metal parçacıklar pompa veya motor aşınmasına, yağ filtresinde aşırı is yanma sorununa, toz toplayıcıda ani basınç artışı prosesteki bir değişikliğe işaret edebilir. Bu durumda eski filtreyi atmadan önce incelemek ve gerekirse yağ analizi yaptırmak doğru teşhisi kolaylaştırır.
Tıkanmayı önlemek için bakım alışkanlıkları
Belirtileri beklemek yerine tıkanmayı önlemek her zaman daha ucuzdur. Bunun ilk adımı her makine için bir bakım defteri tutmak ve filtre değişimlerini kod, marka ve çalışma saatiyle kaydetmektir. Tozlu şantiyelerde, hasat döneminde ve kırıcı kullanımında aralıkları kısaltmak; kaliteli yakıt ve temiz yağ bidonları kullanmak; hidrolik tank kapağını ve havalandırma filtresini sağlam tutmak, filtrelerin yükünü belirgin şekilde azaltır. Yakıt tankının dibinde biriken su ve tortu için depo tahliyesini periyodik yapmak, yakıt filtresinin beklenmedik tıkanmasını önler. Endüstriyel sistemlerde ise her kademeye fark basıncı göstergesi takmak ve okunan değerleri düzenli olarak kaydetmek, tıkanmayı önceden görmenizi sağlar.
Yedek filtre bulundurmak da önleyici bakımın parçasıdır. Uzak şantiyelerde, tarlada ve tekne gibi servise ulaşımın zor olduğu yerlerde en azından hava ve yakıt filtresi için bir yedek takım, küçük bir tıkanmanın tüm günü kaybettirmesini engeller.
Akışık Filtre ile hızlı filtre tedariki
Tıkanma belirtisi gördüğünüzde doğru filtreye hızlı ulaşmak duruş süresini kısaltır. Akışık Filtre, Çorlu, Çerkezköy, Ergene ve Kapaklı'ya Velimeşe OSB'deki Trakya bölge müdürlüğünden; İkitelli, Hadımköy ve Silivri'ye kadar İstanbul Avrupa Yakası'na merkezinden; Tekirdağ merkez, Edirne ve Kırklareli'ne stok durumuna göre hızlı sevkiyat sağlar. Orijinal ve muadil seçenekler tekliflerimizde ayrı ayrı yer alır. Filtre kodunu, makine modelini veya filtrenin fotoğrafını WhatsApp 0537 216 33 84 hattına gönderin; uygun ürünü hemen kontrol edelim. Tüm ürün gruplarımız için ürünler sayfamıza göz atabilirsiniz.
Doğru filtreyi birlikte bulalım
Parça kodu, makine modeli veya eski filtrenin fotoğrafı yeterli. Orijinal ve muadil seçenekleri stok ve fiyat bilgisiyle iletelim.
