Hidrolik sistemde yağın yolculuğu
Farkı anlamanın en kolay yolu yağın izlediği yolu takip etmektir. Hidrolik yağ tanktan çıkar, pompa tarafından emilir ve basınçlandırılır. Basınçlı yağ kumanda valflerinden geçerek silindirlere, hidromotorlara ve diğer alıcılara gider. İşini yapan yağ, düşük basınçla tekrar tanka döner. Bu döngüde filtreler üç ayrı noktaya yerleştirilebilir: pompadan önce (emiş), pompadan sonra (basınç hattı) ve tanka dönüşte (dönüş).
Her konumun kendine özgü koşulları vardır. Emiş tarafında basınç çok düşüktür ve pompanın rahat yağ alabilmesi gerekir. Basınç hattında yüzlerce bar basınç vardır. Dönüş hattında ise basınç düşüktür ama sistemin tüm kirliliği bu noktadan geçer. Hidrolik filtre seçimi bu koşullara göre yapılır.
Emiş (suction) filtresi nedir?
Emiş filtresi, pompa girişinde, çoğu zaman tankın içinde yer alan kaba bir süzgeçtir. Sahada ‘emme filtresi’ veya ‘emiş süzgeci’ olarak da bilinir. Görevi, tankta bulunabilecek iri parçaların, conta kalıntılarının veya montaj artıklarının pompaya girmesini önlemektir. Genellikle 60–150 mikron aralığında, çoğu zaman paslanmaz tel örgü elemanlıdır.
Emiş filtresinin en önemli özelliği düşük dirençli olmasıdır. Pompa yağı emerken filtre fazla direnç oluşturursa pompa girişinde basınç düşer ve kavitasyon oluşur. Kavitasyon, pompanın içinde buhar kabarcıklarının oluşup çökmesidir; pompa yüzeylerini kısa sürede tahrip eder ve karakteristik bir ses çıkarır. Bu yüzden emiş tarafında ince filtre kullanılmaz; ince filtrasyon dönüş ve basınç hattına bırakılır.
Dönüş (return) filtresi nedir?
Dönüş filtresi, sistemde işini yapıp tanka geri dönen yağı süzer. Genellikle tank üzerine monte edilir ve en yaygın kullanılan hidrolik filtre tipidir. 10–25 mikron aralığında süzerek silindirlerden, valflerden ve pompadan kopan aşınma partiküllerini tutar. Böylece tanka temiz yağ döner ve pompa bir sonraki döngüde temiz yağ emer.
Dönüş hattında basınç düşük olduğu için filtre gövdesi basınç filtresine göre daha hafif ve ekonomiktir; buna rağmen sistemin tüm debisini karşılayacak kapasitede seçilmelidir. Çoğu dönüş filtresinde bir by-pass valfi ve tıkanma göstergesi bulunur. İş makinelerinde periyodik bakımda en sık değiştirilen hidrolik eleman dönüş filtresidir; aralıklar için hidrolik filtre kaç saatte değişir yazımıza bakabilirsiniz.
Basınç hattı filtresi ve dönüş-emiş kombine tip
Basınç hattı filtresi, pompa çıkışında 200–420 bar'a dayanıklı gövdelerde çalışır ve 3–10 mikron hassasiyetle servo valfleri ve oransal valfleri korur. Gövdesi sağlam ve ağırdır; vinçler, presler ve hassas kontrol gerektiren sistemlerde yaygındır.
Bazı ekskavatör ve yükleyicilerde dönüş-emiş (return-suction) filtre denilen kombine bir tip de bulunur. Bu filtre dönen yağı süzer ve hafif bir ön basınçla doğrudan pompa emişini besler. Böylece pompa hem süzülmüş hem de hafif basınçlı yağ alır, kavitasyon riski azalır. Bu ürün grubunu dönüş-emiş filtre sayfamızda ayrıntılı anlatıyoruz.
Karşılaştırma tablosu
| Özellik | Emiş filtresi | Dönüş filtresi | Basınç hattı filtresi |
|---|---|---|---|
| Konum | Pompa girişi, çoğu zaman tank içi | Tanka dönüş hattı, tank üstü | Pompa çıkışı |
| Tipik hassasiyet | 60–150 mikron | 10–25 mikron | 3–10 mikron |
| Çalışma basıncı | Çok düşük (emiş) | Düşük | 200–420 bar |
| Ana görevi | Pompayı iri parçalardan korumak | Aşınma partiküllerini tutmak | Hassas valfleri korumak |
| Eleman tipi | Genelde tel örgü süzgeç | Cam elyaf veya selüloz | Cam elyaf, yüksek basınç gövde |
| Bakım | Yağ değişiminde kontrol/temizlik | Periyodik değişim, en sık | Göstergeye ve periyoda göre |
Mikron ve beta oranı: incelik nasıl ifade edilir?
Hidrolik filtrelerin inceliği mikron (µm) ile ifade edilir; 1 mikron milimetrenin binde biridir. Ancak tek başına mikron değeri yeterli değildir. Hidrolik filtrelerde verim, beta oranı ile belirtilir. Örneğin β10≥200 ifadesi, filtrenin 10 mikron ve üzeri partiküllerden giren her 200 partikülden yalnızca birini geçirdiğini, yani bu boyutta çok yüksek verimle süzdüğünü gösterir.
Daha ince filtre her zaman daha iyi değildir. Gereğinden ince bir eleman daha fazla basınç kaybı yaratır, daha çabuk tıkanır ve by-pass'ın daha sık açılmasına neden olabilir. Emiş tarafında ise ince filtre doğrudan kavitasyon riski demektir. Doğru seçim, sistemin hassasiyetine ve üreticinin öngördüğü değere göre yapılır.
Hangi makinede hangi filtre bulunur?
Bir ekskavatörde genellikle emiş süzgeci, dönüş filtresi ve pilot hat filtresi bulunur; bazı modellerde dönüş-emiş kombine filtre vardır. Vinçlerde ve presler gibi hassas oransal valfli sistemlerde basınç hattı filtresi de yaygındır. Forkliftlerde ise çoğunlukla tank içi emiş süzgeci ve dönüş filtresi kullanılır. Traktörlerde hidrolik ve transmisyon çoğu zaman ortak yağı kullandığından tek bir filtre iki işi görebilir.
Endüstriyel hidrolik ünitelerde (pres, enjeksiyon makinesi, hidrolik güç ünitesi) üç tip filtre birlikte kullanılabilir. Bu tür sistemlerde katalogda bulunamayan elemanlar için numuneden özel imalat sık başvurulan bir çözümdür.
Seçim ve değişimde dikkat edilecekler
- Filtrenin konumunu doğru belirleyin; emiş filtresi yerine dönüş elemanı veya tersi takılmamalıdır.
- Debi, çalışma basıncı, by-pass ayarı ve mikron/beta değeri orijinalle eşleşmelidir.
- Yağ tipi uyumunu kontrol edin (mineral, biyolojik bazlı yağlar).
- Değişimde tank ve filtre çevresini önce temizleyin; sisteme dışarıdan kir sokmayın.
- Emiş tarafında yapılan bir müdahaleden sonra pompaya hava girmemesi için kılavuzdaki hava alma adımlarını uygulayın.
Değişim adımları için hidrolik filtre nasıl değiştirilir rehberimize bakabilirsiniz.
Trakya ve İstanbul'da hidrolik dönüş ve emiş filtresi tedariki
Akışık Filtre; iş makinesi, vinç, forklift ve endüstriyel hidrolik sistemler için emiş, dönüş, basınç hattı ve dönüş-emiş kombine filtreleri orijinal ve muadil seçenekleriyle tedarik eder; muadilde orijinal kod eşleştirme referansıdır. Trakya Bölge Müdürlüğümüz Ergene Velimeşe OSB'de, merkezimiz İstanbul İkitelli'dedir.
Çorlu, Çerkezköy, Tekirdağ, Edirne, Kırklareli ve Silivri'deki şantiye ve tesislere stok durumuna göre hızlı sevkiyat planlıyoruz. Filtre kodunu, makine model ve seri numarasını veya filtrenin fotoğrafını ve ölçülerini WhatsApp 0537 216 33 84'e gönderin; doğru elemanı birlikte belirleyelim. 35 yılı aşkın tecrübesiyle Akışık Filtre, MANN-FILTER, Donaldson, Fleetguard, FİL Filter ve Şampiyon Filtre yetkili bayisi olarak hizmet verir. Trakya şubemize 0501 329 19 90'dan ulaşabilirsiniz.
Doğru filtreyi birlikte bulalım
Parça kodu, makine modeli veya eski filtrenin fotoğrafı yeterli. Orijinal ve muadil seçenekleri stok ve fiyat bilgisiyle iletelim.
