Bypass valfi nasıl çalışır?
Yağ filtresinde yağ, medyadan geçerken belirli bir direnç oluşur ve filtrenin giriş ve çıkışı arasında bir basınç farkı meydana gelir. Filtre temizken bu fark düşüktür. Filtre kirlendikçe veya yağ soğuk ve koyuyken bu fark artar. Basınç farkı, valfin ayarlandığı açılma değerine ulaştığında yay kuvvetini yenen valf açılır ve yağın bir kısmı ya da tamamı medyayı atlayarak doğrudan çıkışa gider. Basınç farkı düştüğünde valf kapanır ve yağ yeniden medyadan geçmeye başlar.
Bu mekanizma bir tercih meselesidir: kirli yağla yağlama mı, hiç yağlama olmaması mı? Motor ve hidrolik pompa için yağsız kalmak çok daha hızlı ve kesin bir arıza demektir; bu nedenle tasarımcılar kirli yağla kısa süreli çalışmayı daha az kötü seçenek olarak kabul eder. Ancak bu durum sürekli hâle gelirse aşındırıcı partiküller filtresiz şekilde yataklara, turboya, pompaya ve valflere taşınır.
Bypass valfi hangi durumlarda açılır?
- Soğuk çalıştırma: Kış sabahlarında yağ koyudur ve medyadan geçmekte zorlanır; valf kısa süreliğine açılabilir. Bu normal bir durumdur.
- Tıkanmış filtre: Değişim aralığı kaçırılmışsa filtre dolar ve valf sürekli açık kalmaya başlar. Asıl risk budur.
- Ani kirlilik yükü: Motor veya hidrolik arızası sonrası sisteme bol miktarda partikül karışırsa filtre hızla dolar.
- Yanlış filtre: Gereğinden ince medyalı veya düşük açılma basınçlı bir filtre, valfin gereğinden sık açılmasına yol açar.
Bypass valfi ile geri tepme valfi farkı
Bu iki valf sık karıştırılır, ama görevleri tamamen farklıdır. Spin-on yağ filtrelerinin çoğunda ikisi birlikte bulunur.
| Özellik | Bypass valfi | Geri tepme (anti-drain back) valfi |
|---|---|---|
| Görevi | Filtre tıkandığında veya yağ koyuyken yağın filtreyi atlamasını sağlar | Motor durduğunda yağın filtreden kartere geri boşalmasını engeller |
| Ne zaman devrede? | Basınç farkı açılma değerine ulaştığında | Motor dururken ve ilk çalıştırmada |
| Yapısı | Yaylı valf | Genellikle kauçuk diyafram veya conta |
| Arızalandığında | Sürekli açık: filtresiz yağ; sürekli kapalı: yağ akışı kısıtlanır | İlk çalıştırmada kısa süreli yağsız kalma, yağ basıncı ikazında gecikme |
| Muadil seçimde | Açılma basıncı orijinalle aynı olmalı | Filtre montaj konumuna uygun valf olmalı |
Hidrolik sistemlerde bypass ve tıkanma göstergesi
Hidrolik filtrelerde de bypass valfi bulunur, özellikle dönüş ve basınç hattı filtrelerinde. Birçok iş makinesinde ve endüstriyel hidrolik ünitede filtre gövdesine bir tıkanma göstergesi (görsel veya elektrikli) bağlanır. Bu gösterge, bypass valfi açılmadan önce, filtrenin dolmaya yaklaştığını haber verir. Gösterge veya kabin ikazı yandığında çalışma saati beklenmeden filtre değiştirilmelidir. Soğuk havada ilk çalıştırmada gösterge kısa süreliğine uyarabilir; makine çalışma sıcaklığına geldiğinde uyarı devam ediyorsa filtre doludur. Hidrolik filtre tiplerini hidrolik filtre ve dönüş-emiş filtre sayfalarımızda bulabilirsiniz.
Bazı sistemlerde hiç bypass valfi olmayan filtreler kullanılır. Bu filtreler hassas bileşenleri korumak için hiçbir koşulda filtresiz akışa izin vermez; buna karşılık tıkandıklarında akış kısıtlanır. Bu tasarım tercihi sistem üreticisine aittir ve muadil seçerken korunmalıdır: bypass'lı bir filtrenin yerine bypass'sız, bypass'sız bir filtrenin yerine bypass'lı ürün takılmamalıdır.
Muadil filtre seçerken açılma basıncı neden kritik?
Ölçüsü, dişi ve conta çapı tutan iki filtre, bypass açılma basıncı bakımından farklı olabilir. Açılma basıncı orijinalden düşük bir filtre, yağın gereğinden sık ve uzun süre filtreyi atlamasına yol açar; motor görünürde sorunsuz çalışır ama aşınma hızlanır. Açılma basıncı orijinalden yüksek bir filtre ise soğuk çalıştırmada ve tıkanma anında yağ akışını kısıtlayabilir. Bu nedenle muadil seçiminde orijinal kod yalnızca eşleştirme referansıdır; teknik değerlerin, özellikle bypass açılma basıncının, aynı olduğunu teyit etmek gerekir. Mikron değeri ile bypass arasındaki ilişki için filtre mikron değeri yazımızı okuyabilirsiniz.
Bypass valfi arızası nasıl anlaşılır?
Bypass valfi filtrenin içinde olduğu için sahada doğrudan görülemez; arızası ancak dolaylı işaretlerle fark edilir. Valfin açık kalması, yani yayın zayıflaması veya valf yuvasına kir sıkışması, yağın sürekli filtresiz dolaşmasına neden olur. Bu durumda yağ normalden hızlı kararır, yağ analizinde partikül sayısı yükselir ve uzun vadede yatak ve turbo aşınması görülür. Valfin hiç açılmaması ise tıkanma anında akışın kesilmesine ve yağ basıncı düşüşüne yol açar; bu da soğuk çalıştırmada ikaz lambası ile kendini gösterebilir.
Spin-on filtrelerde valf filtrenin bir parçası olduğu için her filtre değişiminde valf de yenilenmiş olur. Kartuş (eleman) tipi filtrelerde ise bypass valfi bazı tasarımlarda filtre gövdesinde veya kapağında bulunur ve elemanla birlikte değişmez. Bu sistemlerde, üreticinin bakım kılavuzunda belirtilen aralıklarda gövde tarafındaki valfin de kontrol edilmesi gerekir. Hidrolik sistemlerde yağ analizi, bypass kaynaklı kirlenmeyi erken aşamada yakalamanın en güvenilir yoludur.
Bypass riskini azaltan bakım alışkanlıkları
- Filtreleri üreticinin bakım kılavuzundaki aralıkta değiştirin; ağır koşullarda aralığı kısaltın.
- Tıkanma göstergesi ve kabin ikazlarını ciddiye alın; saati beklemeyin.
- Soğuk havada motoru veya hidrolik sistemi rölantide ısıtmadan ağır yüke sokmayın.
- Değişimde filtrenin bypass'lı mı bypass'sız mı olduğunu kontrol edin.
- Kaynağı belirsiz filtrelerden kaçının; sahte filtrelerde valf hiç olmayabilir veya yanlış ayarlı olabilir. Bu konuda orijinal filtre nasıl anlaşılır yazımıza bakabilirsiniz.
- Ağır vasıta ve büyük motorlarda kullanılan ayrı by-pass yağ filtrelerinin de (yağın bir kısmını çok ince süzen ikinci filtre) bakım listesinde olduğundan emin olun.
Akışık Filtre'den teknik değerleri eşleşen filtre
Akışık Filtre, yağ, yakıt ve hidrolik filtrelerde orijinal ve muadil seçenekleri sunarken ölçünün yanında mikron ve bypass değerlerinin eşleşmesine de dikkat eder. İş makinesi, kamyon, traktör ve jeneratör filoları için Çorlu, Çerkezköy ve Ergene'ye Velimeşe OSB'deki Trakya bölge müdürlüğümüzden; İkitelli ve Silivri'ye kadar İstanbul Avrupa Yakası'na merkezimizden; Tekirdağ merkez, Edirne ve Kırklareli'ne stok durumuna göre hızlı sevkiyat sağlıyoruz. Filtrenizin kodunu, makine modelini veya fotoğrafını WhatsApp 0537 216 33 84 hattına gönderin; teknik eşleşmeyi kontrol edip teklifimizi iletelim. Ağır vasıta filtreleri için ağır vasıta filtreleri ve iş makineleri için iş makinesi filtreleri sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.
Doğru filtreyi birlikte bulalım
Parça kodu, makine modeli veya eski filtrenin fotoğrafı yeterli. Orijinal ve muadil seçenekleri stok ve fiyat bilgisiyle iletelim.
