Mikron nedir, ne kadar küçüktür?
Bir mikron (mikrometre, µm) milimetrenin binde biridir. İnsan saçının kalınlığı onlarca mikron mertebesindedir; çıplak gözle görülebilen en küçük parçacıklar ise yaklaşık 40 mikron civarındadır. Bu nedenle bir hidrolik sistemde veya yakıt enjeksiyonunda zarara yol açan partiküllerin büyük bölümü gözle görülmez. Yağ veya yakıt berrak görünse de içinde pompa ve enjektörü aşındıracak miktarda ince kir bulunabilir. Filtrenin mikron değeri, bu görünmeyen kirin hangi boyuttan itibaren tutulduğunu anlatır.
Nominal ve mutlak filtrasyon farkı
Mikron değeri tek başına eksik bir bilgidir; nasıl tanımlandığına bakmak gerekir.
- Nominal filtrasyon: Filtrenin belirtilen boyuttaki partiküllerin belirli bir yüzdesini tuttuğunu ifade eder. Bu yüzde üreticiden üreticiye değişebilir ve standart bir tanımı olmayabilir. "25 mikron nominal" yazan iki filtrenin gerçek performansı farklı olabilir.
- Mutlak filtrasyon: Filtrenin belirtilen boyuttaki ve üstündeki partiküllerin çok büyük bölümünü tuttuğunu, test edilmiş bir verimle ifade eder. Hassas sistemlerde bu tanım aranır.
- Beta oranı (β): Hidrolik filtrelerde standart test yöntemiyle ölçülen, filtreye giren ve çıkan partikül sayısının oranıdır. β10≥200, 10 mikron ve üstü partiküllerde filtreye giren her 200 partikülden en fazla 1'inin geçtiğini, yani yaklaşık %99,5 verimi anlatır.
Bu nedenle iki filtreyi karşılaştırırken yalnızca mikron rakamına değil, değerin nominal mi mutlak mı olduğuna ve varsa beta oranına bakmak gerekir.
Uygulamalara göre tipik mikron aralıkları
Aşağıdaki tablo sahada sık karşılaşılan genel değerleri gösterir. Kesin değer için ekipman üreticisinin bakım kılavuzu ve teknik dokümanı esastır.
| Uygulama | Tipik hassasiyet | Not |
|---|---|---|
| Dizel ana (sekonder) yakıt filtresi | 2–5 µm civarı | Common-rail pompa ve enjektörleri korur |
| Yakıt-su ayırıcı (ön filtre) | 10–30 µm | Suyu ve iri kiri ayırır |
| Hidrolik emiş süzgeci | 60–150 µm | Pompada kavitasyon yaratmaması için kaba ve düşük dirençli |
| Hidrolik dönüş filtresi | 10–25 µm | En yaygın hidrolik filtre tipi |
| Hidrolik basınç hattı filtresi | 3–10 µm | Servo ve oransal valfleri korur |
| Su arıtma sediment filtresi | 1–50 µm | Kum, pas ve çamuru tutar |
| Sıvı kartuş filtreler | 0,2–100 µm | Prosese göre geniş seçenek |
| Sıvı torba filtreler | 1–200 µm | Yüksek debili ve kaba-orta filtrasyon |
Daha ince filtre neden her zaman daha iyi değildir?
İlk bakışta en ince filtreyi seçmek en güvenli yol gibi görünür. Ancak filtrasyon hassasiyeti arttıkça medyanın akışa karşı direnci de artar. Bu, iki sonuç doğurur. Birincisi basınç kaybı yükselir; hidrolik emiş hattında bu pompada kavitasyona, yakıt sisteminde ise motorun yakıtsız kalmasına yol açabilir. İkincisi ince filtre aynı kirlilik yükünde daha çabuk dolar ve by-pass valfinin daha erken açılmasına neden olur; by-pass açıldığında ise akışkan hiç süzülmeden sisteme gider. Bu konuyu filtre bypass valfi yazımızda ayrıntılı anlattık.
Doğru yaklaşım, kademeli filtrasyondur: kaba bir ön filtre iri partikülleri tutar, ince bir ana filtre ise hassas bileşenleri korur. Dizel motorlarda yakıt-su ayırıcı ile ana yakıt filtresi, hidrolik sistemlerde emiş süzgeci ile dönüş ve basınç filtreleri bu mantıkla birlikte çalışır.
Hidrolikte temizlik kodu ve mikron ilişkisi
Hidrolik sistemlerde yağın temizliği ISO 4406 kodu ile ifade edilir. Bu kod, yağın belirli bir hacmindeki 4, 6 ve 14 mikron üstü partikül sayılarını üç rakamla gösterir (örneğin 18/16/13). Hedef temizlik kodu, sistemdeki en hassas bileşene göre belirlenir ve bu hedefe ulaşmak için uygun mikron ve beta değerine sahip filtre seçilir. Büyük yağ hacmine sahip fore kazık, vinç ve madencilik makinelerinde periyodik yağ analizi, filtrenin gerçekten görevini yapıp yapmadığını anlamanın en güvenilir yoludur. Bu makineler için fore kazık filtreleri sayfamıza da bakabilirsiniz.
Mikron değerini etkileyen diğer faktörler
Filtrenin gerçek performansı yalnızca medyanın mikron değerine bağlı değildir. Akış hızı arttıkça bazı partiküller medyadan daha kolay geçebilir; bu yüzden filtre debiye uygun boyutta seçilmelidir. Basınç dalgalanmaları ve titreşim, medyada tutulmuş partiküllerin yeniden serbest kalmasına yol açabilir; iş makinelerinde ve kırıcı kullanımında bu etki belirgindir. Sıcaklık ve yağ viskozitesi de basınç kaybını değiştirir: soğuk ve koyu yağ, aynı filtrede çok daha yüksek direnç oluşturur.
Filtrenin toz veya kir tutma kapasitesi de mikron kadar önemlidir. Aynı hassasiyette iki filtreden biri daha fazla kiri tutabiliyorsa, daha uzun süre görevini yapar ve bypass'a daha geç düşer. Medya alanı, pile sayısı ve medya tipi (selüloz, cam elyaf, sentetik) bu kapasiteyi belirler. Bu nedenle iki filtreyi karşılaştırırken mikron değerinin yanında medya tipi ve filtre alanını da sormak faydalıdır.
Muadil filtre seçerken mikron eşleşmesi
Muadil filtre seçerken ölçü, diş ve conta çapının yanında mikron değeri, değerin tanım şekli (nominal veya mutlak) ve by-pass açılma basıncı da orijinal ürünle eşleşmelidir. Muadil üründe orijinal kod yalnızca eşleştirme referansıdır; teknik değerlerin uyduğunu teyit etmek gerekir. Ölçüsü tutan ama mikron değeri farklı bir filtre, ya erken tıkanır ya da sistemi yeterince korumaz. Bu nedenle teklif alırken tedarikçiden teknik değerlerin karşılaştırmasını istemek doğru bir alışkanlıktır.
Benzer şekilde, bir sorunu çözmek için sistemdeki filtreyi kendi başınıza daha ince bir modelle değiştirmek de risklidir. Örneğin hidrolik yağı sık kirlenen bir makinede dönüş filtresini çok daha ince bir elemanla değiştirmek, kirin kaynağını çözmez; filtrenin çabuk dolmasına ve bypass'a düşmesine yol açar. Önce kirlenmenin nedeni bulunmalı, ardından gerekiyorsa üreticinin onayladığı daha hassas bir filtre seçeneği değerlendirilmelidir.
Akışık Filtre'den doğru mikron değerinde filtre
Akışık Filtre, yakıt, hidrolik, su ve proses filtrelerinde orijinal ve muadil seçenekleri teknik değerleriyle birlikte sunar; katalogda bulunmayan mikron veya ölçü kombinasyonları için özel imalat seçeneği vardır. Çorlu, Çerkezköy ve Ergene'deki tesislere Velimeşe OSB'deki Trakya bölge müdürlüğümüzden; İkitelli ve Silivri'ye kadar İstanbul Avrupa Yakası'na merkezimizden, Tekirdağ merkez, Edirne ve Kırklareli'ne stok durumuna göre hızlı sevkiyat sağlıyoruz. Mevcut filtrenizin kodunu veya fotoğrafını ve kullanım bilgisini WhatsApp 0537 216 33 84 hattına gönderin; doğru hassasiyeti birlikte belirleyelim. Su tarafındaki uygulamalar için su arıtma filtresi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Doğru filtreyi birlikte bulalım
Parça kodu, makine modeli veya eski filtrenin fotoğrafı yeterli. Orijinal ve muadil seçenekleri stok ve fiyat bilgisiyle iletelim.
